Interview met Sonja de Jong

Een mooi artikel in de dagbladen: Noordhollands Dagblad, Leidsch Dagblad, Haarlems Dagblad en Gooi en Eemlander na een interview met Sonja de Jong.

Boek over twee Hollandse weesmeisjes in Zuid-Afrika

‘Ik hou ervan de geschiedenis in te kleuren’

Ze zwierf langs oude straten en gebouwen in Rotterdam, bezocht het kasteel van de VOC en wijnhuizen in Zuid-Afrika, bekeek schilderijen en ging zelfs zo ver de gerechten te koken die Hollanders eind 17e eeuw in Zuid-Afrika bereidden. Kortom, Pauline Vijverberg (1964) dompelde zich met hart en ziel onder in de leefwereld van de zusjes Ariaan en Willemijn, hoofdpersonen in haar nieuwe historische roman ‘Het suikervogeltje’.

Vijverberg las voor het eerst iets over de zusjes in de vele eeuwen omspannende roman ‘Het verbond’ van de Amerikaanse James Michener. ,,Daarin treden ook Nederlandse weesmeisjes op, door hem ‘de nichtjes van de koning’ genoemd. Dat intrigeerde me. Maar pas toen ik een tijdje later een boek onder ogen kreeg van de Britse Geoffrey Dean ontwaakte mijn belangstelling echt. Hij onderzocht hoe het komt dat porfyrie, een erfelijke aandoening die onder meer tot huid- en buikklachten leidt, zoveel voorkomt in Zuid-Afrika en dan vooral bij afstammelingen van de Boeren. Hij volgde aan de hand van patiënten van nu het spoor terug en kwam uiteindelijk uit bij Ariaan en Willemijn. Zij worden nu algemeen beschouwd als de stammoeders die de ziekte naar Zuid-Afrika gebracht hebben.’’

Vanaf het moment dat Vijverberg dat las, stond voor haar vast dat dit het onderwerp van haar volgende boek moest worden. ,,Ik hou van boeken met een historische achtergrond, zowel om te lezen als om te schrijven. Het inkleuren van de geschiedenis, proberen zichtbaar te maken hoe het was, dat trekt me daarin.’’

Eerder deed zij dat al met haar boek ‘Alexine’, over de Nederlandse Alexine Tinne die in de tweede helft van de negentiende eeuw met haar moeder en groot gevolg door Noord-Afrika trok en een van de eerste vrouwelijke ontdekkingsreizigers was. En nu ligt er dus ‘Het suikervogeltje’, de levensgeschiedenis van de Rotterdamse weesmeisjes Ariaan en Willemijn. In 1688 was de VOC op zoek naar jonge vrouwen die bereid waren naar Zuid-Afrika te gaan om daar te trouwen met een Hollandse boer en zo Hollands nageslacht te verwekken. Samen met zes andere meisjes uit het Burgerweeshuis in Rotterdam gingen de zusjes – de toen 18-jarige Ariaan vastberaden, haar twee jaar jongere zusje Willemijn met tegenzin – scheep. Vijverberg beschrijft op levendige wijze de vijf maanden durende helletocht op zee en daarna het bepaald niet makkelijke leven van de zusjes in Zuid-Afrika.

,,Ik heb hun gedachten en emoties uiteraard grotendeels zelf ingekleurd, maar de historische feiten kloppen. Ariaan had haar leven lang huidproblemen, al wist destijds niemand waar dat door kwam.’’ Vijverberg deed uitputtend onderzoek in archieven. ,,Er is heel veel bekend. De scheepslijsten uit die tijd bestaan nog en de Hugenoten, van wie er een aantal aan boord van hetzelfde schip was, hebben ook hun geschiedenis nauwkeurig vastgelegd.  En dan zijn er nog de vele VOC-stukken die bewaard gebleven zijn. Het was een ontzettend boeiende zoektocht.’’

 

Pauline Vijverberg: Het suikervogeltje. Uitg. Conserve, €19,99

 

Aandacht in de media

In de Boekenkrant van februari stond een fragment van Het suikervogeltje.

Het was ook uitgelicht als aanbeveling op de telefoon en er stond een persbericht van het ANP dat door verscheidene bladen werd opgepikt.

JOHANNESBURG (ANP) – Omdat kolonisten in Zuid-Afrika om vrouwen verlegen zaten, werden eind zeventiende eeuw meisjes uit het Rotterdamse Burgerweeshuis gehaald en op een boot van de VOC gezet om ze uit hun eenzaamheid te verlossen. Onderzoek naar dit historische feit bracht Pauline Vijverberg tot een boek erover: de op ware feiten gebaseerde historische roman Het Suikervogeltje. Het boek verschijnt komende week.

De in Johannesburg wonende Nederlandse stuitte op het fenomeen in een boek van James Michener, Het Verbond. Vijverberg ging op onderzoek uit in archieven. Ze stuitte ook op een ander boek, dat de Britse arts Geoffrey Dean in 1963 schreef over de stofwisselingsziekte porfyrie. ,,Een van de meisjes uit het Burgerweeshuis, Ariaan, blijkt de ziekte in Zuid-Afrika te hebben geïntroduceerd. Maar ze werd ook de stammoeder van een van de grootste families in het gebied, de Van Deventers”, aldus Vijverberg. Ariaan is de hoofdpersoon uit Het Suikervogeltje.

De bruidenjacht in Rotterdam was een initiatief van Simon van der Stel, gouverneur van Kaap de Goede Hoop. Vijverberg heeft van acht meisjes uit het Burgerweeshuis met zekerheid kunnen vaststellen dat ze de barre zeereis naar de Kaapkolonie ondernamen, aan boord van de ‘China’. ,,Het was wel vrijwillig en het bood ook kansen. Deze meisjes moesten met achttien het weeshuis verlaten en hadden in de maatschappij niet veel mogelijkheden.”

De bruiden, vanaf zestien jaar, kregen een soort contract, met een ontsnappingsmogelijkheid: ,,Als het echt niet ging daar, konden ze na vijf jaar mee terugvaren.” Volgens Vijverberg moesten ze in ieder geval trouwen met een van de mannen die op het boerenland aan de slag waren gegaan.

Ariaan monsterde aan samen met Willemijn, haar jongere zusje. Ze trouwde met Gerrit van Deventer. ,,De Van Deventers vind je in het Zuid-Afrika van nu nog overal”, aldus Vijverberg. Willemijn deelde haar leven met een chirurgijn en kreeg met hem een zoon: Hendrik Biebouw. Deze zou in 1707 geschiedenis schrijven door uit te roepen ,,Ik ben een Afrikaander”, waarmee dit als een nieuwe nationaliteit werd benadrukt.

Of er nog meer meisjes uit andere weeshuizen naar Kaap de Goede Hoop op huwelijksmissie zijn gegaan, heeft ze niet onderzocht. Maar het lijkt haar bepaald niet uitgesloten.

 

Presentatie in Hoorn

De lezing in Hoorn in het Westfries Museum met koffie en spekkoek en een koffielikeurtje (www.wfm.nl).

Met Bart de Graaff. We bespreken de verbanden tussen zijn verhaal bij de Nazaten van de VOC voor het boek Vêrlanders dat hoort bij de fototentoonstelling en ‘mijn’ weesmeisjes uit Het suikervogeltje.

Met Christa van Hees in de prachtige schutterijzaal.

Ik schrijf een opdracht in mijn boek.

 

@westfriesmuseum

Radio interview met Chris Vemer Radio Rijnmond

Bij Chris Vemer van het programma Chris Natuurlijk te gast op zatermorgen. Haar programma gaat over groen, natuur en cultuur met daarin iedere week aandacht voor boeken en schrijvers. En deze zaterdag had ik een leuk (life!) gesprek met haar.


Wil je het beluisteren dan vind je hier het fragment:

http://www.rijnmond.nl/nieuws/151937/Rotterdams-weeshuis-leverde-bruiden-voor-kolonisten

Twee fans gingen mee: